Kontrowersyjne wiatraki?

Prace nad zmianą planu miejscowego rozpoczęły się w dniu 30 czerwca 2023 r. na sesji Rady Miejskiej od podjęcia uchwały nr LXII/404/23 w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany mpzp. Zgodnie z podjętą uchwałą przewiduje się lokalizację maksymalnie 16 elektrowni wiatrowych o maksymalnej wysokości całkowitej 170 m (zapis projektu uchwały został zmieniony spontanicznie na wniosek radnych bez konsultacji ze specjalistami) oraz maksymalnej średnicy wirnika z łopatami 195 m. Zmieniony przez radnych parametr wysokości bez zmiany drugiego paramertu (średnicy) spowodował, że obydwa parametry były ze sobą rozbieżne, co wymagało korekty.

Przyczyną tej zmiany były także względy techniczne. Stąd też w dniu 25 września br. podjęto uchwałę korygującą.  Aktualnie uchwała dopuszcza maksymalną wysokość całkowitą do 290 m. 
I co istotne: wskazane powyżej parametry elektrowni wiatrowych są parametrami maksymalnymi, jakie będą mogły być realizowane na podstawie procedowanego planu miejscowego. Zanim jednak zostanie wybrany model turbiny do budowy, inwestor zobligowany będzie m.in. do uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydanej przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. W ramach tego postępowania będzie badany m.in. wpływ inwestycji na środowisko, w tym klimat oraz ludność, a także zdrowie i warunki życia ludzi, czy krajobraz. Należy jednak podkreślić że współczesne technologie budowy wiatraków pozwalają wybudować wiatraki o wysokości ok. 240 m, przy czym wysokość samej wieży wynosiłaby ok. 150 m. Proszę zwrócić uwagę, że wiatraki stojące na terenie Gminy Kraśnik i planowane do budowy w Gminie Gościeradów, gdzie plany miejscowe uchwalono ponad 10 lat temu już mają wysokość około 200 m, w tym wysokość samej wieży to 150 m.
Gmina Urzędów jest zainteresowana, aby na jej terenie zostały zastosowane jak najnowocześniejsze i najbardziej efektywne urządzenia. 

Realizacją inwestycji na naszym terenie zainteresowana jest firma OX2 Green Sp. z o.o. , która złożyła wniosek o dokonanie powyższych zmian oraz mieszkańcy, którzy podpisali już z firmą umowy użyczenia gruntów pod planowane lokalizacje. Do urzędu wpłynęło bowiem 30 wniosków obejmujących 43 działki do zmiany miejscowego planu w celu umożliwienia budowy elektrowni wiatrowej. 

Warto zaznaczyć, że teren pod jedną elektrownię wiatrową zajmuje średnio ok. 40 arów, natomiast tereny objęte zmianą miejscowego planu pod lokalizację elektrowni, to obszar około 5 ha w obrębach: Góry, Rankowskie, Mikuszewskie, gruntów wyłączonych z rolniczego użytkowania, na co Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi  wyraził już zgodę.  Warto zwrócić uwagę, że w związku ze swoim korzystnym położeniem oraz potencjałem wiatrowym teren Wzniesień Urzędowskich jest szczególnie predysponowany do wykorzystania energii wiatru w celu produkcji energii elektrycznej.

Znaczący w sprawie jest fakt, że Gmina realizuje prace dotyczące zmiany planu miejscowego zgodnie z przepisami ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych, która została uchwalona przez Sejm RP poprzedniej kadencji, w której to minimalna odległość elektrowni wiatrowych od zabudowy mieszkaniowej została określona na 700 m.

Należy również wyjaśnić, że zakres przedmiotowego opracowania planu miejscowego pod elektrownie wiatrowe został wyznaczony w taki sposób, aby ominąć wszelkie tereny możliwe do przeznaczenia pod zabudowę mieszkalną, wobec tego lokalizacja elektrowni wiatrowych nie wpłynie w praktyce na realizację zabudowy mieszkaniowej.
Argumenty za budową

Budowa wiatraków z pewnością może okazać się opłacalna, ponieważ jest źródłem czystej energii, która nie emituje zanieczyszczeń. Miejmy na uwadze także fakt, że budowa nowoczesnej farmy wiatrowej przyniesie Gminie wymierne korzyści finansowe. Gmina Urzędów jest gminą rolniczą, dochody czerpie więc wyłącznie z podatków lokalnych i subwencji. Dlatego realizacja farmy wiatrowej jest ogromną szansą na pozyskanie dodatkowych zewnętrznych środków z dzierżawy gruntów oraz 2% podatku od wartości budowli. Tym bardziej, że nasz samorząd ma szansę, by kilka turbin wiatrowych zostało wybudowanych na gminnych terenach, a to przecież w jeszcze większym stopniu wpłynie na dochody do budżetu gminnego. Biorąc pod uwagę, że wydatki Gminy są coraz większe, a proponowane oszczędności, np. połączenie szkół w Bobach i Moniakach spotkało się z dużym oporem społecznym, Gmina musi szukać innych możliwości dochodów.

Dodatkowo warto wspomnieć, że od 20 października 2026 r. obowiązywać będą przepisy, zgodne z którymi inwestor realizujący inwestycję polegającą na budowie elektrowni wiatrowej będzie zobowiązany przeznaczać co najmniej 10% mocy zainstalowanej elektrowni wiatrowej stanowiącej przedmiot tej inwestycji do objęcia przez mieszkańców gminy. Co stwarza realne możliwości obniżenia cen energii elektrycznej dla lokalnej społeczności. Inwestycja zapewni zaopatrzenie w energię elektryczną dla gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw, zwiększy poziom bezpieczeństwa energetycznego kraju, jak również powiatu kraśnickiego oraz obecnych i przyszłych odbiorców energii elektrycznej. 

Budowa wiatraków budzi wśród naszych mieszkańców, co zrozumiałe, wiele wątpliwości. Między innymi w sferze publicznej pojawiają się argumenty, że są szkodliwe dla zdrowia i komfortu życia, a jednym z najczęstszych zarzutów wobec turbin wiatrowych jest wytwarzany przez nie nieznośny hałas. Wiatraki mają ponadto emitować niesłyszalne, ale szkodliwe infradźwięki. Niwelowaniu tych uciążliwości dla osób żyjących blisko wiatraków służą właśnie normy odległościowe. Ponadto badanie naukowców z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, którego wyniki w marcu tego roku opublikowano na łamach czasopisma Humanities&Social Sciences Communications, pokazuje, że przeciętny hałas turbiny wiatrowej jest porównywalny do hałasu ruchu drogowego. Badacze stwierdzili też, że dźwięki emitowane przez wiatraki nie obniżają zdolności poznawczych ludzkiego mózgu.

Również raport Polskiej Akademii Nauk „Elektrownie wiatrowe w cieniu człowieka” z 2022 r. polemizuje z mitami o szczególnej szkodliwości wiatraków. Według tegoż raportu generowany hałas infradźwiękowy jest niższy lub porównywalny z podobnym hałasem pochodzenia naturalnego, powodowanym np. przez pioruny albo ulewny deszcz. Nie odbiega też od hałasu emitowanego przez przedmioty codziennego użytku takie jak pojazdy czy sprzęt AGD. Co do efektów cienia czy oddziaływań elektromagnetycznych, badacze z PAN stwierdzają, że nie ma przekonujących dowodów na ich szkodliwość (dane z businessinsider.com.pl z dn. 21.10.2025).

Złom z Zachodu trafi na nasze pola? Z informacji posiadanych od inwestora oraz różnych publikacji i konferencji tematycznych podnoszony problem dotyczący przeniesienia do nas turbin wiatrowych z zachodu jest niedorzeczny. Stare wiatraki są niższe, przez co mało wydajne w porównaniu do nowych, wyższych.  Nie ma to więc uzasadnienia ekonomicznego. 

Kolejny zarzut dotyczy umów dzierżawy, które jak podkreślają przeciwnicy wiatraków są niekorzystne dla rolników. Podkreślić jednak należy, że w treść zapisów zawieranych umów dzierżaw gruntów pod lokalizację wiatraków Urząd Miejski w Urzędowie nie ingerował. Gmina nie ma ku temu żadnego umocowania, ani możliwości prawnych wpływania na kształtowanie zapisów takowych umów. Nadmieniamy, że osoby, które zgłaszały się do Urzędu z wątpliwościami, albo które potrzebowały pomocy prawnej w zakresie zapisów umowy otrzymały informacje o możliwości konsultacji zapisów umowy  z prawnikiem w ramach punktu pomocy prawnej. Podobnie w kwestii utraty własności wydzierżawionych gruntów po 30 latach. Należy zwrócić uwagę, że zawarcie umowy dzierżawy na 30 lat nie prowadzi do utraty własności przez wydzierżawiającego. Dzierżawca, działając na podstawie umowy dzierżawy, jest tzw. posiadaczem zależnym, a nie samoistnym, co uniemożliwia mu zasiedzenie nieruchomości w okresie trwania umowy. Nawet jeśli umowa została zawarta na okres dłuższy niż 30 lat, traktowana jest ona jako zawarta na czas nieoznaczony po upływie tego 30-letniego okresu. 

Co z utylizacją wiatraków po zakończeniu umowy? Zagadnienie to jest często przedstawiane jako ogromny problem dla mieszkańca, który zostanie sam z tym urządzeniem. Z projektu umowy, jakim dysponuje gmina wynika, że demontaż urządzenia po upływie okresu dzierżawy oraz doprowadzenie gruntu do stanu pierwotnego jest obowiązkiem właściciela urządzenia to jest inwestora. 

Ponadto podnoszenie dzisiaj argumentu braku możliwości recyklingu za 30 lat jest niejako „wróżeniem z fusów” lub innymi słowy czarnowidztwem. Około 85% materiałów składowych turbiny - takich jak stal, drut miedziany, elektronika i przekładnia - można poddać recyklingowi lub ponownie wykorzystać. Największym wyzwaniem dla recyklingu są ruchome łopatki wiatraków, które są wykonane z włókna szklanego (materiału kompozytowego). Dzięki temu są lekkie, by zapewnić wydajność, a jednocześnie wystarczająco wytrzymałe, by wytrzymać burze, skoki temperatur, jak również uderzenia mechaniczne. Łopaty turbin wiatrowych wymagają utylizacji lub recyklingu, gdy turbiny są wycofywane z eksploatacji na etapie końcowego użytkowania lub gdy farmy wiatrowe są modernizowane. Jest to proces znanym jako ’’repowering” czyli montowanie turbin o większej mocy. Wtedy też ostrza można wymienić na bardziej nowoczesne, zwykle większe oraz wydajniejsze energetycznie. 
Obecnie testuje się kilka nowoczesnych metod: Niemcy na przykład dokonują recyklingu łopatek turbiny w cement – działa recykling mechaniczny, solwoliza i piroliza. Próbuje się także użycia wycofanych z eksploatacji łopat w projektach inżynierii lądowej, jako części konstrukcji lub wież linii energetycznej.

Najbardziej bulwersująca jest kwestia zarzutu, jakoby gmina nie przeprowadzała konsultacji i nie przekazywała informacji dla mieszkańców. Ten argument w ogóle nie ma odzwierciedlenia w rzeczywistości. O każdym kroku urzędu wiedzą radni obecni na każdej z sesji Rady Miejskiej w Urzędowie  oraz komisjach. Wiedzą też sołtysi, którzy również uczestniczą w obradach naszych rajców. Zaznaczyć należy, że to przecież wybrani przez Państwo Wasi przedstawiciele, reprezentujący Wasze interesy. Dodatkowo wspomnieć trzeba, że Burmistrz Urzędowa, jako wybrana przez Państwo władza ma również działać i działa w interesie całej gminy mając na uwadze dobro lokalnej społeczności. To on jest upoważniony do reprezentowania całej gminy. Kończąc zaznaczamy, że konsultacje wynikające stricte z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym są zawsze zrealizowane zgodnie z zapisami powyższej ustawy. 
Wkrótce zdecydujemy
Z pewnością budowa wiatraków nie pozostaje zupełnie bez ingerencji w naturalny krajobraz.  Jednakże pozwala na osiągnięcie niższych cen energii oraz zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego całego naszego kraju. Poza tym  taka inwestycja niesie za sobą wsparcie w rozwoju lokalnej infrastruktury m. in. poprzez modernizację dróg dojazdowych oraz rozwój usług w czasie samej budowy. 

Trzeba również zwrócić uwagę na fakt, że usytuowanie farmy wiatrowej w gminie Urzędów nie wynika z chwilowego impulsu, bądź porównywania się z innymi gminami, lecz z realnych potrzeb finansowych Gminy. Obecna sytuacja ekonomiczna samorządu wymaga szukania dodatkowych źródeł dochodu, a inwestycja w odnawialne źródła energii może zasilić budżet o coroczne wpływy rzędu ok. 4 milionów złotych, podlegające oczywiście waloryzacji. 

Wspomnieć tu można fakt, że gmina każdego roku dopłaca ponad 6,5 mln zł do funkcjonowania oświaty, a ograniczenia inwestycyjne są coraz bardziej odczuwalne. Bez dodatkowych dochodów nasz samorząd nie będzie w stanie realizować ambitnych planów rozwojowych, a na ten moment zdaje się innych alternatywnych źródeł pozyskania środków finansowych, które mogłyby zrównoważyć obciążenia budżetowe nie ma. 

Odpowiedzialność w podejmowaniu decyzji, wiąże się z tym, że pod uwagę muszą być brane zarówno głosy społeczne, jak i potrzeby finansowe wspólnoty samorządowej.

Paweł Dąbrowski 
Burmistrz Urzędowa 

art. zewnętrzny